Uitdagingen en kansen rondom de zombillion in moderne financiële markten

De term ‘zombillion’ verwijst naar een relatief nieuw fenomeen binnen de financiële wereld, namelijk een enorme hoeveelheid schulden die overgedragen wordt naar bedrijven en landen die deze schulden feitelijk niet kunnen dragen. Het is een term die de risico's belicht die ontstaan wanneer kapitaal wordt toegewezen aan entiteiten die structureel verlieslatend zijn, waardoor een instabiele financiële basis ontstaat. Dit kan leiden tot verstrekkende gevolgen voor de wereldeconomie, waardoor een situatie ontstaat waarin het systeem kwetsbaar is voor schokken.

Het concept van een zombillion is nauw verbonden met de lage rentevoeten die in de afgelopen jaren gehanteerd zijn. Deze lage rentevoeten hebben het voor bedrijven gemakkelijker gemaakt om schulden aan te gaan, zelfs als hun onderliggende bedrijfsmodellen zwak zijn. Centrale banken hebben vaak deze lage rentevoeten gebruikt om economische groei te stimuleren, maar dit heeft onbedoeld geleid tot de creatie van een groot aantal 'zombiebedrijven' die alleen overleven dankzij goedkope leningen.

De Oorsprong en Evolutie van Zombiebedrijven

Het ontstaan van zombiebedrijven kan worden teruggevoerd op een combinatie van macro-economische factoren en micro-economische beslissingen. Na de financiële crisis van 2008 hebben centrale banken wereldwijd een expansief monetair beleid gevoerd, waarbij de rentevoeten drastisch verlaagd werden. Dit had als doel de economie te stimuleren en een verdere recessie te voorkomen. Echter, het resulteerde ook in een overvloed aan goedkoop geld, waardoor bedrijven met zwakke fundamentele vooruitzichten toch toegang kregen tot financiering. Deze bedrijven, die zonder de lage rentevoeten failliet zouden zijn gegaan, werden 'zombiebedrijven' genoemd.

De Rol van Banken en Investeerders

Banken en investeerders spelen ook een belangrijke rol in het voortbestaan van zombiebedrijven. In sommige gevallen zijn banken terughoudend om leningen aan zombiebedrijven in te trekken, uit angst voor het realiseren van verliezen. Dit kan leiden tot een situatie waarin de schulden van deze bedrijven worden 'doorgeschoven', waardoor het probleem alleen maar groter wordt. Investeerders kunnen ook worden aangetrokken door de relatief hoge dividenden die sommige zombiebedrijven uitkeren, in de hoop dat deze bedrijven uiteindelijk zullen herstellen. Echter, dit is vaak een misvatting, aangezien de kans op een daadwerkelijke turnaround klein is.

Jaar	Aantal Zombiebedrijven (geschat) in de VS
2007	5%
2013	12%
2022	20%

De tabel hierboven illustreert de toename van zombiebedrijven in de Verenigde Staten van 2007 tot 2022. Deze trend is niet uniek voor de VS en wordt ook waargenomen in andere ontwikkelde economieën. De groei van zombiebedrijven is een indicatie van de structurele problemen die in de financiële systemen van deze landen bestaan.

De Impact van Zombiebedrijven op de Economie

Zombiebedrijven hebben een aanzienlijke impact op de economie. Ten eerste, ze belemmeren de productiviteitsgroei. Door kapitaal te binden aan bedrijven die niet in staat zijn om efficiënt te opereren, wordt de investering in innovatieve en productieve bedrijven geremd. Dit leidt tot een lagere algehele economische groei. Ten tweede, ze drukken de prijzen. Zombiebedrijven zijn vaak gedwongen om hun prijzen te verlagen om concurrerend te blijven, wat kan leiden tot deflatie. Ten derde, ze verhogen de risico's in het financiële systeem. Als een groot aantal zombiebedrijven failliet gaat, kan dit leiden tot aanzienlijke verliezen voor banken en investeerders, en mogelijk tot een nieuwe financiële crisis.

De Verdeling van Kapitaal en Innovatie

Een belangrijk gevolg van het bestaan van zombiebedrijven is de verkeerde allocatie van kapitaal. In een gezonde economie zou kapitaal worden toegewezen aan bedrijven met de grootste potentie voor groei en innovatie. Echter, wanneer zombiebedrijven worden in leven gehouden door goedkope leningen, wordt kapitaal weggehaald van deze veelbelovende bedrijven. Dit belemmert de ontwikkeling van nieuwe technologieën en producten, en vertraagt de economische groei. Bovendien kan het leiden tot een vermindering van de concurrentie, aangezien zombiebedrijven vaak in staat zijn om te overleven zonder daadwerkelijk te innoveren.

• Verminderde productiviteit: Zombiebedrijven dragen niet bij aan productiviteitsgroei.
• Verkeerde kapitaalallocatie: Kapitaal wordt gebonden aan niet-duurzame bedrijven.
• Verhoogde financiële risico’s: Een domino-effect van faillissementen kan het financiële systeem destabiliseren.
• Lagere prijzen en deflatie: Zombiebedrijven kunnen prijzen drukken door concurrentie.

Deze punten benadrukken de negatieve spiraal die ontstaat door het in leven houden van zombiebedrijven. Het is een systeem dat uiteindelijk de gezondheid van de economie ondermijnt.

De Rol van Overheden en Centrale Banken

Overheden en centrale banken spelen een cruciale rol in de aanpak van het probleem van zombiebedrijven. Eén optie is om de monetaire politiek te normaliseren, door de rentevoeten te verhogen. Dit zou het voor zombiebedrijven duurder maken om schulden aan te gaan, en zou de druk op hen vergroten om te herstructureren of failliet te gaan. Echter, een te snelle verhoging van de rentevoeten kan leiden tot een economische recessie, dus het is belangrijk om dit proces zorgvuldig te beheren. Een andere optie is om de regelgeving voor banken en investeerders aan te scherpen, zodat ze minder geneigd zijn om te investeren in zombiebedrijven.

Het Stimuleren van Herstructurering en Innovatie

Naast het aanpakken van de oorzaken van het probleem, is het ook belangrijk om de herstructurering van zombiebedrijven te stimuleren. Dit kan bijvoorbeeld door het verstrekken van belastingvoordelen of subsidies aan bedrijven die bereid zijn om te investeren in nieuwe technologieën en productiviteitsverbeteringen. Ook kan de overheid een rol spelen bij het creëren van een gunstig investeringsklimaat, door bijvoorbeeld de regelgeving te vereenvoudigen en de toegang tot financiering te verbeteren. Het doel is om de economie te helpen bij het herstellen van een gezonde kapitaalallocatie.

1. Verhoog de rentevoeten geleidelijk om de kosten van lenen te verhogen.
2. Verscherp de regelgeving voor banken om risicovoller gedrag te ontmoedigen.
3. Stimuleer herstructurering met belastingvoordelen en subsidies.
4. Bevorder innovatie door een gunstig investeringsklimaat te creëren.

Deze stappen vereisen een doordachte en gecoördineerde aanpak van overheden en centrale banken. Het is essentieel om de risico's van een te snelle normalisering van de monetaire politiek af te wegen tegen de langetermijnvoordelen van een gezondere economie.

De Internationale Dimensie van het Probleem

Het probleem van zombiebedrijven is niet beperkt tot één land of regio. Het is een wereldwijd fenomeen, dat wordt versterkt door de globalisering van de financiële markten. Schulden kunnen gemakkelijk worden overgedragen van het ene land naar het andere, waardoor het moeilijk wordt om de oorsprong en de omvang van het probleem te identificeren. Dit maakt het ook moeilijker om effectieve oplossingen te vinden. Internationale samenwerking is essentieel om de risico's van zombiebedrijven te beheersen.

De Toekomst van Financieel Toezicht en Regulering

De opkomst van ‘zombillion’ benadrukt de noodzaak van een heroverweging van het huidige systeem van financieel toezicht en regulering. Er is behoefte aan meer transparantie over de schuldenlast van bedrijven en landen, en aan strengere regels voor banken en investeerders. Het is ook belangrijk om te kijken naar de rol van kredietbeoordelaars, die vaak te optimistisch zijn over de kredietwaardigheid van bedrijven. Een proactieve en vooruitkijkende benadering van financieel toezicht is cruciaal om toekomstige crises te voorkomen. De vraag is niet of er een volgende crisis zal komen, maar wanneer en hoe ernstig deze zal zijn.

De uitdaging ligt in het vinden van een evenwicht tussen het stimuleren van economische groei en het waarborgen van de stabiliteit van het financiële systeem. Het is essentieel om te leren van de fouten uit het verleden en om een veerkrachtiger en duurzamer financieel systeem te creëren. Dit vereist een lange-termijnvisie en de bereidheid om moeilijke beslissingen te nemen.